دوشنبه 30 شهريور 1405 - 09:11

ژرژ براک(1882–1963)، نقاش و هنرمند برجسته فرانسوی، از پیشگامان هنر مدرن و از بنیان‌گذاران جنبش کوبیسم بود. او فعالیت هنری خود را با تأثیر از فوویسم آغاز کرد، اما آشنایی با آثار پل سزان و سپس همکاری نزدیک با پابلو پیکاسو، مسیر هنری او را دگرگون کرد و به شکل‌گیری زبان کوبیستی در آثارش انجامید.

براک در سال‌های پیش از جنگ جهانی اول، با ساده‌سازی و هندسی‌کردن فرم‌ها و کنار گذاشتن شیوه‌های متعارف بازنمایی، در تحول کوبیسم نقشی اساسی داشت. او در تجربه‌هایی همچون حروف‌نگاری و ایجاد بافت‌های مشابه چوب و مرمر روی بوم نیز پیشگام بود. پس از جنگ جهانی اول، آثارش به تدریج از هندسه سخت کوبیستی فاصله گرفت و با رنگ‌های زنده‌تر، کیفیتی آزادتر و نقاشانه‌تر پیدا کرد.

از دهه 1930، طبیعت بیجان، فضای کارگاه و پیکره مدل از موضوعات مهم آثار او شدند. پرنده نیز از نقش‌مایه‌های برجسته دوره متأخر براک بود که در آثارش گاه با بیانی ساده، شاعرانه و نمادین ظاهر می‌شد. او در کنار نقاشی، در زمینه‌های مجسمه‌سازی، چاپ، تصویرسازی کتاب و شیشه‌نگاری نیز فعالیت داشت.

در مجموعه فرهنگی‌تاریخی نیاوران، سه اثر از ژرژ براک نگهداری می‌شود که در چارچوب معرفی مجازی آثار مجموعه، از طریق وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی نیاوران به مخاطبان معرفی شده‌اند. این آثار، نمونه‌هایی از تجربه‌های براک در هنر چاپ و مجسمه‌سازی و همچنین توجه او به نقش‌مایه پرنده و ساده‌سازی فرم را نشان می‌دهند.

ژرژ براک در مجموعه فرهنگی-‌تاریخی نیاوران 

آثاری از ژرژ براک در این مجموعه نگهداری می‌شود که در قالب محتوای فرهنگی و هنری مجموعه، در بستر مجازی و از طریق وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی نیاوران به مخاطبان معرفی می‌شوند. این آثار، با وجود تفاوت در تکنیک و بیان، گوشه‌هایی از گستره فعالیت هنری براک و توجه او به فرم، سطح، ریتم، طبیعت و نقش‌مایه‌های تصویری را نمایان می‌کنند.

یکی از این آثار، «اردک» است؛ اثری که در آن، پیکره پرنده با زبانی ساده‌شده و انتزاعی شکل گرفته و فرم، رنگ و سطح در ساختاری فشرده و متعادل در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. حضور پرنده در این اثر، یادآور یکی از نقش‌مایه‌های مهم آثار دوره متأخر براک است؛ عنصری که در آثار او از قالب بازنمایی صرف فراتر می‌رود و به فرمی ساده، شاعرانه و گاه نمادین تبدیل می‌شود.

اثر دیگر، «کبوتر» است که با تکنیک لیتوگرافی خلق شده است. در این اثر نیز پیکره پرنده با رویکردی ساده‌شده و آزاد به تصویر درآمده و استفاده از فرم‌های خلاصه و رنگ‌های محدود، توجه مخاطب را به ساختار تصویری و کیفیت گرافیکی اثر جلب می‌کند. این اثر، نمونه‌ای از علاقه براک به تجربه در حوزه چاپ و بهره‌گیری از امکانات این رسانه برای بیان فرم و تصویر است.

در کنار این دو اثر، اثری بدون عنوان از براک نیز در مجموعه نگهداری می‌شود که با تکنیک برنز ساخته شده است. این اثر، وجه دیگری از فعالیت هنری براک را نمایان می‌کند و نشان می‌دهد که جست‌وجوی او برای ساده‌سازی فرم و دستیابی به ساختاری منسجم و بیانگر، تنها به نقاشی و چاپ محدود نبوده و در حوزه حجم و مجسمه‌سازی نیز امتداد یافته است.

معرفی این سه اثر در فضای مجازی مجموعه فرهنگی‌تاریخی نیاوران، فرصتی است برای بازخوانی بخشی از آثار ژرژ براک در مجموعه و آشنایی مخاطبان با وجوه مختلف فعالیت هنری این هنرمند؛ از تجربه‌های کوبیستی و بیان تصویری پرندگان تا تجربه در هنر چاپ و مجسمه‌سازی.

- تهیه و گردآوری مطلب: مریم شریفی، مسئول موزه جهان نما