جمعه 27 شهريور 1405 - 00:49

حافظ یکی از بلندترین قله های شعر فارسی است و دیوان او طی قرن ها نه تنها در ایران بلکه در سرزمین های گوناگون شرح و چاپ شده است. این نسخه نمونه ای روشن از همین گستره فرهنگی است که مسیر تاریخی آن روایتی از ماندگاری و جهانی شدن ادبیات فارسی است. این اثر، نمونه ای ارزشمند از انتقال و مطالعه ادبیات کلاسیک فارسی سده نوزدهم میلادی در اروپا بوده که در آن شعر حافظ و شرح محمد سودی عثمانی در یک مجموعه گرد آمده اند.
کتاب به کوشش هرمان بروکهاوس، خاور شناس و استاد زبان هند و ایرانی در لایپزیگ آلمان، منتشر شد. بروکهاوس در چاپ خود از متن و سنت تفسیرمحمد سودی بوسنوی بهره گرفته است. شرحی که از مهمترین شروح دیوان حافظ در سنت عثمانی به شمار می آید. پژوهش های کتاب شناختی نیز چاپ بروکهاوس را از مهم ترین چاپ های اروپایی دیوان حافظ در قرن نوزدهم دانسته اند. این اثر که با عنوان آلمانی Die lieder des Hafis)) غزلیات حافظ منتشر شده در شمار مهم ترین چاپ های اروپایی حافظ قرار می گیرد.
 

ویژگی منحصر به فرد این نسخه:

آنچه این نسخه خاص را علاوه بر قدمت آن برجسته می کند این است که نشان دهنده جایگاه حافظ در مطالعات ادبی و شرق شناسی اروپا در قرن نوزدهم و گسترش شناخت شعر فارسی فراتر از مرزهای ایران است.            

جلد وهنر کتاب آرایی:

 لبه های طلاکوب صفحات، ساختار عطف و شیوه صحافی آن علاوه بر ارزش شناختی، تاریخ استفاده و نگهداری نسخه را نیز در خود حفظ کرده است.
جلد سرخ رنگ کتاب با تزیینات طلایی، قاب بندی های متعدد و نقوش گیاهی آراسته شده است. درون جلد نیز نمونه ای چشمگیر از کاغذ ابر وباد مرمری دیده می شود. نقش های سیال و رنگارنگ این کاغذ، که به صورت دستی یا با تکنیک های سنتی ایجاد شده اند، از عناصر شناخته شده هنر صحافی و تزیین کتاب در جهان اسلامی و ایرانی و عثمانی بوده اند. ترکیب جلد چرمی سرخ، تذهیب طلایی، حاشیه های تزیینی و کاغذ ابر وباد، نشان می دهد که این نسخه صرفاً حامل یک متن ادبی نیست بلکه خود نیز یک شیء هنری و تاریخی می باشد.
در سال 1873 میلادی، تنها بیش از یک دهه پس از تکمیل این چاپ، ناصرالدین شاه قاجار راهی اروپا شد. او در این سفر طولانی از مراکز سیاسی، صنعتی، فرهنگی و علمی اروپا دیدن کرد و در نمایشگاه جهانی 1873 وین نیز حضور یافت. این کتاب ره آورد سفر اوست که در کنار دیگر پیشکش ها به همراه خود به ایران آورد.

عکاس: کریم صباغی
تهیه و گردآوری مطالب: نوشین کمالی، رئیس موزه کتابخانه اختصاصی 
با سپاس از: عطیه حاجی حسین خباز، امین اموال موزه کتابخانه اختصاصی