چهارشنبه 18 شهريور 1405 - 11:59

عربشاهی آموزش هنری خود را در هنرستان هنرهای زیبای تهران آغاز کرد و سپس در هنرکده هنرهای تزئینی، به تحصیل نقاشی و معماری داخلی پرداخت. او مدتی نیز در اداره کل هنرهای زیبای کشور و کارگاه‌های سرامیک آن فعالیت کرد و در این دوره با تکنیک‌های کار با گل و لعاب آشنا شد. اجرای نقش‌برجسته‌های سفالین برای تالار همایش ساختمان سابق شیر و خورشید در میدان ارگ تهران، از جمله فعالیت‌های مهم او در حوزه هنرهای عمومی بود. عربشاهی نخستین آثار خود را در انجمن فرهنگی ایران و هنر به نمایش گذاشت و به سفارش فیروز شیروانلو، کتاب «اوستا از دیدگاه نو» را نیز مصور کرد.
آثار عربشاهی در نمایشگاه‌های متعددی در ایران و خارج از کشور به نمایش درآمد. او مدتی در فرانسه و سپس در آمریکا اقامت داشت و در سال‌های پایانی زندگی، میان ایران و آمریکا در رفت‌وآمد بود.
عربشاهی از هنرمندان مرتبط با «مکتب سقاخانه» به شمار می‌رود؛ با این حال، رویکرد او در این جریان، تفاوت‌های چشمگیری با بسیاری از هنرمندان سقاخانه داشت. برخلاف برخی از آنان، او کمتر به استفاده مستقیم از خط و شمایل‌نگاری مذهبی متعارف روی آورد و بیشتر از میراث تصویری تمدن‌های کهن ایران و بین‌النهرین بهره گرفت. کتیبه‌ها و نقش‌برجسته‌های آشوری و بابلی و آثار دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی، از مهم‌ترین منابع بصری آثار او بودند.
در نقاشی‌ها و مجسمه‌های عربشاهی، نقش‌مایه‌هایی چون لوتوس، چرخ خورشید، درخت زندگی، خطوط شبه‌میخی و دیگر نشانه‌های کهن، در کنار عناصر هندسی همچون دایره، مربع، منحنی و مارپیچ، همچنین اعداد، علائم ریاضی و اشکال برگرفته از نقشه‌های معماری، به چشم می‌خورند. او این عناصر را از معنای تاریخی و کاربرد اولیه‌شان جدا کرده و در قالب ساختارهایی هندسی و انتزاعی بازتعریف می‌کرد. حاصل این رویکرد، شکل‌گیری زبانی تصویری بود که در آن سنت‌های کهن با تجربه‌های هنر مدرن درهم می‌آمیختند.
از اواسط دهه 1350، مفهوم «فضا» به یکی از محورهای اصلی جست‌وجوهای هنری عربشاهی تبدیل شد؛ فضایی که هم در معنای معماری و هم در ابعاد کیهانی مورد توجه او قرار گرفت. در آثار این دوره، تکنیک‌هایی مانند تکه‌چسبانی، لایه‌گذاری رنگ و نقش‌اندازی، در کنار عناصر هندسی و نمادین، ساختارهایی پویا و رمزآمیز ایجاد می‌کنند.
مسعود عربشاهی در 25 شهریور 1398 در تهران درگذشت و از خود مجموعه‌ای از آثار نقاشی، مجسمه و نقش‌برجسته بر جای گذاشت که جایگاه او را در تاریخ هنر نوگرای ایران تثبیت کرده است.

عکاس اثر: کریم صباغی
تهیه و گردآوری مطلب: مریم شریفی، مسئول موزه جهان نما
باتشکر از: 
لیدا حریری، امین اموال موزه جهان نما و کاخ-موزه صاحبقرانیه
نوشین کمالی و عطیه حاجی حسین خباز، رئیس و امین اموال موزه کتابخانه اختصاصی نیاوران
پرسنل یگان حفاظت مجموعه فرهنگی- تاریخی نیاوران