يکشنبه 29 شهريور 1405 - 12:47

رائول اوباک در 31 اوت 1910 در شهر مالمِدی (Malmedy) بلژیک به دنیا آمد. او از هنرمندان نوگرای اروپایی بود که فعالیت هنری خود را با عکاسی و تجربه‌های سوررئالیستی آغاز کرد و بعدها به نقاشی، چاپ و مجسمه‌سازی روی آورد و عمدتاً با جریان «مکتب جدید پاریس» شناخته شد. تجربه‌گری با نور، سایه و فرم از ویژگی‌های مهم آثار او بود و در بسیاری از تجربه‌های هنری‌اش، مرز میان واقعیت عینی و بیان انتزاعی را به چالش کشید.

اوباک در کلن آموزش دید و پس از اقامت در پاریس، با محافل سوررئالیستی آشنا شد و با هنرمندانی چون آندره برتون و من ری (Man Ray) ارتباط یافت. او در دهه 1930 به تجربه در زمینه عکاسی پرداخت و با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی همچون فوتومونتاژ، سولاریزاسیون و چاپ روی‌هم، امکانات تازه‌ای برای دگرگون‌کردن تصویر عکاسانه و خلق تصاویر انتزاعی آزمود. آثار عکاسی او در مجله سوررئالیستی «مینوتور» منتشر شد و در نمایشگاه‌های مرتبط با این جریان نیز به نمایش درآمد. نخستین حضور رسمی اوباک در «نمایشگاه بین‌المللی سوررئالیسم» در سال 1938 و در گالری هنرهای زیبای پاریس رقم خورد.

اوباک در کنار عکاسی، به حکاکی و چاپ نیز پرداخت و در آتلیه استنلی ویلیام هیتر با فنون چاپ دستی آشنا شد. پس از جنگ جهانی دوم، به‌تدریج از سوررئالیسم فاصله گرفت و به نقاشی انتزاعی روی آورد. در آثار این دوره، ماده و سطح اهمیت ویژه‌ای یافتند و تجربه با مواد گوناگون به یکی از وجوه مهم زبان هنری او تبدیل شد. تجربه او در کار با تخته‌سنگ، به‌ویژه سنگ لوح، نیز به شکل‌گیری مجموعه‌ای از مجسمه‌ها و آثار چاپی انجامید که از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت هنری او به شمار می‌آیند.

از دهه 1950 به بعد، عناصر طبیعی، شیارهای زمین، مزارع و پیکره‌های انسانی در نقاشی‌های او به صورت فرم‌هایی فشرده و گاه نزدیک به انتزاع ظاهر شدند. اوباک با تأکید بر بافت، تضاد نور و تاریکی و کیفیت مادی سطح، به بیانی آزاد و غیرروایی دست یافت. در دوره‌های متأخر، پیکره‌های انسانی، به‌ویژه تنه‌ها و سرها، بار دیگر در آثار او حضور یافتند و در نقاشی و مجسمه‌سازی به فرم‌هایی ساده‌شده و یادآور پیکره‌های هنرهای کهن تبدیل شدند. او همچنین در زمینه تصویرسازی کتاب و طراحی برای آثار شاعران و نویسندگان معاصر فعالیت داشت.

آثار اوباک در نمایشگاه‌های متعددی در آلمان، ایالات متحده و به‌ویژه فرانسه به نمایش درآمد. او در طول فعالیت هنری خود در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی، آرت‌فرها و دوسالانه‌های مختلف حضور داشت که از جمله آن‌ها می‌توان به دوسالانه ونیز در بخش هنرهای تجسمی در سال 1982 و دوسالانه سائوپائولو اشاره کرد. آثار او همچنین در موزه هنرهای مدرن نیویورک، در کنار آثار هنرمندانی چون من ری و هانس بلمر، به نمایش درآمده است.

اثری از رائول اوباک در موزه جهان‌نما

در مجموعه فرهنگی‌-تاریخی نیاوران، اثری از رائول اوباک در مجموعه آثار موزه جهان‌نما نگهداری می‌شود. این اثر چاپی، در چارچوب معرفی مجازی آثار هنری مجموعه، این بار در کنار نام و زندگی هنری اوباک معرفی شده است؛ فرصتی برای بازخوانی یکی از تجربه‌های او در زمینه هنر چاپ و آشنایی مخاطبان با بخشی از آثار هنرمندانی که در گنجینه موزه جهان‌نما جای دارند.

این اثر انتزاعی با بهره‌گیری از فرم‌های ساده، خطوط منحنی و تکرارشونده و تضاد میان تیرگی و روشنی، ساختاری منسجم و پویا ایجاد کرده است. در مرکز ترکیب، فرم سرخ‌رنگی قرار گرفته که در میان خطوط تیره و منحنی احاطه شده و نقطه تمرکز بصری اثر را شکل می‌دهد. تکرار و امتداد خطوط، حرکتی پیوسته در سطح اثر ایجاد کرده و نگاه مخاطب را به سوی مرکز ترکیب هدایت می‌کند. محدودیت رنگ‌ها و تأکید بر خط و فرم نیز به اثر حال‌وهوایی انتزاعی و در عین حال تأمل‌برانگیز بخشیده است.

اوباک در تجربه‌های چاپی خود، همچون دیگر حوزه‌های فعالیت هنری‌اش، به ظرفیت‌های بصری و مادی سطح توجه ویژه‌ای داشت. در این اثر نیز خط، فرم، ریتم و تضادهای بصری در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و تصویری شکل داده‌اند که بیش از روایت مستقیم، بر رابطه میان عناصر بصری و کیفیت سطح استوار است.

این اثر «بدون عنوان» و با تکنیک «چاپ سنگی»، در مخزن موزه جهان‌نما نگهداری می‌شود و معرفی آن در فضای مجازی مجموعه فرهنگی‌-تاریخی نیاوران، بخشی از برنامه معرفی و بازخوانی آثار هنری این مجموعه برای مخاطبان است.

- تهیه و گردآوری مطلب: مریم شریفی، مسئول موزه جهان نما