معرفی اثر: کتاب جام جم محفوظ در گنجینه کتابخانه سلطنتی مجموعه کاخ نیاوران

جام جم از آثار ارزشمند فرهاد میرزا معتمدالدوله فرزند عباس میرزا شاهزاده، ادیب، مترجم و دانشمند دوره قاجار است. این اثر در روزگار ناصرالدین شاه و ...

کتاب جام جم
 - نویسنده: ویلیام پینوک 
- مترجم: فرهاد میرزا معتمد الدوله
- موضوع: جغرافیا و شناخت کشورهای جهان
- نوع چاپ: سنگی
- تاریخ چاپ: 1272 ه.ق
- دوره: قاجار 
- محل نگهداری: گنجینه کتابخانه سلطنتی مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاوران

 جام جم از آثار ارزشمند فرهاد میرزا معتمدالدوله فرزند عباس میرزا شاهزاده، ادیب، مترجم و دانشمند دوره قاجار است. این اثر در روزگار ناصرالدین شاه و در دوره ای پدید آمد که آشنایی ایرانیان با دانش و جغرافیای جهان جدید، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته بود.
کتاب در کنار مطالب جغرافیایی و معرفی سرزمین ها و ملل جهان، حاوی اطلاعات تاریخی و مطالبی درباره ایران، حکومت، رجال و رویدادهای سیاسی و اجتماعی عصر قاجار برای گردآوری و انتقال دانش جهان به زبان فارسی دانست.
نسخه حاضر اثر ویلیام پینوک در سال 1272هجری قمری توسط فرهاد میرزا ترجمه و به شیوه سنگی به چاپ رسیده است. کتاب مشتمل بر علم ریاضی و جغرافیا و تاریخ بوده که در یکصد و چهل باب نوشته شده است. در انتهای کتاب در جدولی نامهای قدیم و جدید کشورها درج شده و همچنین مختصات جغرافیایی شهرهای مختلف جهان وجود دارد. صفحه آرایی، خط نستعلیق، تذهیب و نقش مایه های پیرامون متن، در کنار باز نمایی اسناد و فرمان های تاریخی، جلوه ای از هنر کتاب آرایی و فرهنگ چاپ در ایران در قرن نوزدهم میلادی را به نمایش می گذارد. فرهاد میرزا در این اثر دانش جغرافیایی و تاریخی زمان خود را با زبان و سنت ادبی ایران پیوند زده است از این منظر "جام جم" نه تنها یک کتاب، بلکه گواهی بر گذار تدریجی فرهنگ مکتوب ایران از سنت نسخه پردازی به عصر چاپ و گسترش دانش است.
جام جم یا جام جهان نمای جمشید در فرهنگ و ادبیات فارسی نماد جامی افسانه ای است که جهان را در خود آشکار می کند. انتخاب این نام برای کتابی که درباره شناخت جهان است، تناسب معنایی  دارد گویی کتاب نیز پنجره ای به سوی سرزمین های گوناگون جهان می گشاید.